ในช่วงเวลาที่โลกนี้ยังไม่มีมาตราฐานเงินตราที่เป็นที่ยอมรับกัน คนสุวรรณภูมิค้าขายอย่างไรจากหลักฐานพบว่าระบบการค้ายุคแลกเริ่มเป็นระบบการแลกเปลี่ยน ลูกปัด ทองคำ หยก และวัตถุมีค่าอื่นๆ ได้กลายเป็นสิ่งที่ผู้คนในสุวรรณภูมิยุคแรกเริ่มยอมรับในฐานะเงินตราที่เป็นสื่อกลางในการแลกเปลี่ยนซื้อขายข้าวของ ด้วยเหตุนี้ จึงทำให้แหล่งโบราณคดีคาบสมุทรไทย-มาเลย์ และอีกหลายแห่งพบสิ่งของมีค่าเหล่านี้เป็นจำนวนมากมายมหาศาล ด้วยข้อจำกัดด้านการเดินทางที่พึ่งพิงลมมรสุม ช่างอินเดียบางส่วนจึงได้ปักหลักและถ่ายทอดเทคนิคการทำลูกปัดให้กับคนพื้นเมือง จนสุวรรณภูมิไม่ได้มีบทบาทแค่รับสิ่งของมีค่านี้เพียงฝ่ายเดียวอีก แต่ยังเป็นผู้ผลิตจนบางแห่งเช่น เขาสามแก้ว จ.ชุมพร คลองท่อม จ.กระบี่ ยกระดับพัฒนากลายเป็นแหล่งอุตสาหกรรม และอาจส่งผลิตภัณฑ์ที่ผลิตได้กลับไปขายในอินเดีย และมีหลักฐานชัดเจนว่าส่งลูกปัดไปขายยังดินแดนอื่นๆ ทั่วเอเชียอีกด้วย ในขณะเดียวกัน ลูกปัด ทองคำ หยก และวัตถุมีค่าอื่นๆสะท้อนร่องรอยการเปลี่ยนแปลงทางด้านสังคม วัฒนธรรม และความเชื่อของผู้คนในภูมิภาคนี้อีกด้วย ดังเห็นได้จากลูกปัดสัญลักษณ์มงคลที่ชี้ให้เห็นถึงการนับถือศาสนาจากอินเดียไม่ต่ำกว่า 2,000 ปี นับตั้งแต่สมัยพระเจ้าอโศกมหาราชเป็นอย่างช้า เกิดการนำเข้าเครื่องประดับหยกจากไต้หวัน และกลองมโหระทึกจากเวียดนาม ทั้งหมดนี้ทำให้สุวรรณภูมิเป็นดินแดนแห่งความหลากหลายของผู้คนและความเชื่อ